Tavla stratejileri: kapı tutma, blok kurma ve geri oyun

Tavlada iyi oyuncuyu kötü zardan kurtaran şey, her hamlede küçük riskleri doğru tartmasıdır. Açık pul bırakmak ne kadar tehlikeli? Hangi kapı diğerinden değerli? Ne zaman rakibi bloke etmeye çalışmalı, ne zaman her şeyi bırakıp yarışa geçmeli? Bu rehber bu soruları sayılarla yanıtlıyor. Kuralları henüz bilmiyorsan önce Tavla nasıl oynanır? yazısını okumanı öneririz. Okuduklarını bilgisayara karşı tavla oynarken hemen deneyebilirsin.

Açık pulun kırılma ihtimali

Her hamlenin arkasında aynı soru vardır: Pulumu tek bırakırsam rakip onu ne sıklıkla vurur? İki zarla 36 farklı sonuç çıkar. Aradaki mesafeye göre, arada kapı olmadığı varsayımıyla, rakibin açık pulu doğrudan vurabileceği atışların sayısı şöyledir:

Bu tablodan çıkan iki kural, oyunun yarısını açıklar:

• 6 hane ve yakını tehlikelidir. Rakibin pulunun 6 hane önündeki açık pulun neredeyse yarı yarıya kırılır.
• 7 ve ötesi görece güvenlidir. Mesafe 7'yi geçince ihtimal yüzde 17'nin altına düşer. Mecburen açık pul bırakacaksan, rakipten 7 hane veya daha uzağa bırak.

Arada rakibin geçemeyeceği kapıların varsa ihtimal daha da düşer; çünkü bazı atışlar pulun ortadaki kapıya takılmasına yol açar.

En değerli kapılar

Her kapı aynı değerde değildir. Önem sırasına göre kabaca:

1. 5. hane (altın kapı): Evinin ortasındadır, rakibin girişini zorlaştırır ve blok için en iyi temeldir. İlk zarda 3-1 gelirse 8/5 6/5 oynanmasının sebebi budur.
2. 4. hane: 5'ten sonra evdeki en değerli kapıdır.
3. 7. hane (bar noktası): Evinin hemen dışında durur ve rakibin 24'teki pullarının 6 atarak kaçmasını engeller.
4. Rakibin 5. hanesi (senin 20'n): Rakibin en değerli kapısını ondan önce almak hem pullarına güvenli bir sığınak verir hem de onun blok kurmasını zorlaştırır.

Blok (prim) kurmak

Art arda dizilmiş kapılara blok denir. Tek bir pul, önünde 6 ardışık kapı varsa hiçbir zarla geçemez; buna tam blok denir. 4-5 kapılık bloklar bile rakibin arkadaki pullarını uzun süre hapseder.

Blok kurarken dikkat edilecekler:

• Blokunu rakibin sıkışan pulunun önüne kur. Arkada kalan bir kapı ona engel olmaz.
• Blokunu yavaş yavaş evine doğru yürüt. Arka uçtaki kapıyı bozup öne yeni kapı eklemek, rakibi sıkıştırmaya devam etmenin yoludur.
• Blok kurarken fazladan pul (inşaatçı) tut. Yeni kapı yapmak için hedef haneye aynı turda iki pul getirebilmen gerekir.

Kırılan pulun geri girmesi

Rakibinin pulunu kırdığında asıl soru şu olur: O pul ne kadar kolay geri girecek? Evinde kapattığın hane sayısına göre rakibin tek bir kırık pulu en az bir zarla girebilme ihtimali:

Görüldüğü gibi 4 kapıdan sonra her yeni kapı oyunun dengesini çok değiştirir. Evinde 4-5 kapın varken rakibin pulunu kırmak, onu birkaç tur boyunca oyundan çıkarmak demektir. Evin zayıfken kırmak ise riskli olabilir; rakip hemen girip senin açık pullarına saldırabilir.

Pip sayısı ve yarışa geçme zamanı

Pip sayısı, bütün pullarını toplamak için gereken toplam adımdır. Oyunumuz bu değeri ekranın üstünde gösterir. İki tarafın pulları birbirini geçtiğinde ve artık temas kalmadığında oyun saf bir yarışa döner; o noktadan sonra kim daha az pip'e sahipse ve zarları daha iyi gelirse kazanır.

Pratik kurallar:

• Pip farkında yaklaşık yüzde 10 öndeysen temastan kaçınıp yarışa geç. Örneğin 100'e 112 pip.
• Gerideysen yarış senin aleyhinedir; temas noktalarını koru ve rakibin açık pul bırakmasını bekle.
• Ortalama bir atış yaklaşık 8 pip, bir dubara ise ortalama 14 pip ilerletir. Fark birkaç atışlık değilse, yarışta umudunu kesme.

Geri oyun

Çok geride kaldığında son çare geri oyundur: Rakibin evinde iki kapı tutarak beklersin. Rakip pullarını toplarken ya da eve getirirken er geç açık pul bırakmak zorunda kalır; sen de onu vurup arkadan bir blok kurarak oyunu çevirmeye çalışırsın.

Geri oyunun işe yaraması için:

• Rakibin evindeki iki kapın yan yana ya da bir aralıklı olmalı (ör. senin açından 20 ve 22, ya da 21 ve 23).
• Zamanlama çok önemli: Elindeki diğer pullar çok hızlı ilerlerse kendi evini erken bozarsın ve rakibi vurduğunda onu tutacak blokun kalmaz. Bazen pullarının kırılması zamanlamanı korur.
• Geri oyun mars riskini artırır. Rakip vurulmadan toplamayı bitirirse mars yiyebilirsin.

Toplarken güvenlik

Rakibin evinde hâlâ bir pulu varken pul toplamak risklidir. Toplama aşamasında:

• Mümkünse kapılarını bozmadan, üstteki hanelerden başlayarak topla.
• Bir pul tek kalacaksa, rakibin pulundan uzak hanede tek kalmasını tercih et.
• Çift sayıda pullu haneleri koru; tek kalan hane açık pul riski demektir.

Örnek: kaçınılmaz açık pul

6-2 attın ve 13. haneden iki pul indirmek istiyorsun ama bir pulun tek kalacak. Seçeneklerin: 13/7 ve 13/11. Rakibin arkadaki iki pulu senin evindeki 1. hanede duruyor. 7. hanedeki açık pul rakibin pulundan 6 hane uzakta kalır ve yaklaşık %47 ihtimalle vurulur; 11. hanedeki açık pul ise 10 hane uzaktadır ve ihtimal %8'e düşer. Hamleler kâğıt üzerinde birbirine benzer, ama biri diğerinden altı kat daha risklidir. Kaçınılmaz açık pullarda bu tabloyu düşünmek, sezgiye göre oynamaktan çok daha iyi sonuç verir.

Sık yapılan hatalar

• Rakibin pulunun 1-6 hane önüne açık pul bırakmak.
• Gereksiz yere kırmak ve evin zayıfken karşı saldırıya açık kalmak.
• Arkadaki iki pulu 24'te çok uzun bırakmak; rakip 7'yi ve evini kapattıkça kaçış zorlaşır.
• Pip farkı büyükken yarışa geçmeyip temasta kalmak.
• Kaçınılmaz bir açık pulda, kırılma ihtimali en düşük haneyi seçmemek.

Sıkça sorulan sorular

Bilgisayar rakip hangi seviyede güçlü?

Kolay seviye sık hata yapar ve yeni başlayanlar için uygundur. Orta seviye dengelidir. Zor seviye pozisyonu en iyi değerlendiren rakiptir ve galibiyet 35, mars 70 puan getirir.

Her zaman rakibin pulunu kırmalı mıyım?

Hayır. Kırmak çoğu zaman iyidir ama karşılığında kendi açık pulunu çok tehlikeli bir yere bırakıyorsan ya da evin zayıfsa iki kez düşün.

Bu stratejileri nerede deneyebilirim?

Tavla sayfasından bilgisayara karşı ya da online masada arkadaşınla oynayabilirsin. Zar ve kapı hesabını seviyorsan 101 Okey kuralları yazımız da ilgini çekebilir.