Tavla nasıl oynanır? Kurallar, zar, kırma, toplama ve açılışlar

Tavla, iki kişinin 15'er pulla ve iki zarla oynadığı, şansla stratejiyi aynı tahtada buluşturan bir oyundur. Zarı sen seçemezsin ama attığın zarı nasıl oynayacağın tamamen sana kalmıştır; uzun vadede kazananı da bu kararlar belirler. Bu rehberde tahtanın yapısından pul toplamaya kadar bütün kuralları sırayla anlatıyor, sonunda da ilk zarda hangi hamlenin neden iyi olduğunu bir tabloyla gösteriyoruz. Bizim Tavla oyunumuzda yalnızca yasal hamleler yeşil renkle gösterildiği için kuralları oynarken de öğrenebilirsin.

Tahta ve pulların dizilişi

Tavla tahtası 24 haneden (üçgen) oluşur. Haneler 6'şarlı dört bölgeye ayrılır. Senin açından 1-6 arası haneler evin, 19-24 arası haneler rakibin evidir. Bizim oyunumuzda beyaz pullarla oynarsın; evin sağ alttadır ve pullarını 24'ten 1'e doğru, saat yönünün tersine yürütürsün.

Başlangıçta 15 pulun şöyle dizilir:

Rakibin pulları bunun ayna görüntüsüdür. Başlangıçta iki tarafın da pullarını toplamak için gereken toplam adım (pip) 167'dir: 2 × 24 + 5 × 13 + 3 × 8 + 5 × 6.

Kim başlar?

İki taraf birer zar atar; büyük atan oyuna başlar. Zarlar eşit gelirse yeniden atılır. Uluslararası kurallarda başlayan oyuncu bu iki zarı oynar. Türkiye'deki masalarda yaygın olduğu gibi bizim oyunumuzda da başlayan oyuncu zarları yeniden atar; bu yüzden ilk hamlede dubara da gelebilir.

Zar ve hareket

Sıran geldiğinde iki zar atarsın. Her zar için bir pulu o kadar hane ilerletirsin. 5-2 attıysan bir pulu 5, bir pulu 2 hane yürütebilir ya da aynı pulu önce 5 sonra 2 (veya tersine) yürütebilirsin.

Dubara (çift): İki zar aynı gelirse o sayıyı dört kez oynarsın. 4-4 atan oyuncu toplam 16 hane ilerler.

Zorunlu hamle kuralları

• Oynayabildiğin zarı oynamak zorundasın.
• İki zarı da oynayabiliyorsan ikisini de oynamalısın.
• Zarlardan yalnızca biri oynanabiliyorsa ve ikisi ayrı ayrı oynanabiliyorsa büyük zarı oynamalısın.
• Hiçbir zar oynanamıyorsa sıra rakibe geçer.

Bu kuralları ezberlemene gerek yok; oyunumuz yalnızca yasal hamlelere izin verir.

Kapı, açık pul ve kırma

Bir hanede iki ya da daha fazla pulun varsa orası senin kapındır; rakip oraya pul koyamaz. Tek başına duran pula açık pul denir.

Rakibinin açık pulunun bulunduğu haneye gelirsen o pulu kırarsın. Kırılan pul tahtanın ortasındaki çubuğa (bar) çıkar. Kırılan pulu olan oyuncu, o pulu oyuna geri sokmadan başka hiçbir pulunu oynayamaz.

Girme: Kırılan pul rakibin evinden girer. Beyaz oyuncu için 1 atılırsa 24. haneye, 6 atılırsa 19. haneye girilir. Girilecek hane rakibin kapısıysa o zarla giremezsin. Rakibin evindeki altı hanenin hepsi kapıysa (tam blok) o tur hiç oynayamazsın.

Pul toplama

15 pulunun hepsi evine (1-6. haneler) girdiğinde pul toplamaya başlayabilirsin.

1. Attığın zar, pulun bulunduğu hanenin numarasıyla aynıysa o pulu tahtadan çıkarırsın. 4 attıysan 4. hanedeki bir pulu toplarsın.
2. O hanede pul yoksa zarı ev içinde normal hamle olarak oynayabilirsin.
3. Attığın zar, en yüksek pulunun bulunduğu haneden büyükse en yüksek hanedeki pulu toplarsın. En yüksek pulun 3. hanedeyse 5 ya da 6 atınca o pulu çıkarabilirsin.

Toplama sırasında pulun kırılırsa önce onu yeniden sokup evine getirmen gerekir; toplama ancak bütün pullar yeniden evdeyken devam eder.

Kazanmak ve mars

15 pulunu ilk toplayan oyunu kazanır. Rakibin tek bir pul bile toplayamadan bütün pullarını toplarsan mars yapmış olursun ve galibiyet iki sayılır.

Bizim oyunumuzda katlama küpü ve üç katlı galibiyet yoktur; kazandığın puan rakip seviyesine ve mars olup olmadığına göre belirlenir:

İlk zarda ne oynamalı?

Tavla açılışları üzerine yüz yıllardır kafa yorulmuştur. Aşağıdaki tablo, ilk zarda en çok tercih edilen ve bilgisayar analizleriyle de desteklenen hamleleri gösteriyor. Gösterim "nereden/nereye" şeklindedir: 8/5 6/5, 8. haneden 5'e bir pul ve 6. haneden 5'e bir pul demektir.

Dubaralar uluslararası kurallarda ilk hamlede gelmez ama bizim oyunda başlayan oyuncu zarı yeniden attığı için gelebilir; tablodaki dubara hamleleri bu durum için.

Sık yapılan hatalar

• Gereksiz yere açık pul bırakmak. Rakibin 6 hane içindeki açık pulunu doğrudan vurma ihtimali üçte bire yakındır.
• Kırılan pulu unutmak. Barda pulun varken başka pul oynayamazsın; önce girmen gerekir.
• Toplamaya erken başlamaya çalışmak. Tek bir pul bile evin dışındaysa toplama yapılamaz.
• Arkadaki iki pulu çok geç kaçırmak. Rakip evini kapattıkça 24'teki pullar sıkışır. Uygun zar geldiğinde onları ilerlet.

Sıkça sorulan sorular

Zarlar adil mi?

Evet. Zarlar tamamen rastgeledir; bilgisayar rakip zarları göremez ya da değiştiremez. Çok kötü bir zar geldiğinde oyun başına bir kez kısa bir reklam izleyerek zarı yeniden atabilirsin.

Oyunu yarıda bırakırsam ne olur?

Oyun kaydedilir. Tarayıcıyı kapatsan bile tekrar açtığında kaldığın yerden devam edersin.

Arkadaşımla oynayabilir miyim?

Evet. Tavla sayfasındaki Online Oyna ile masa açıp bağlantıyı gönderebilir, birebir oynayabilirsin.

Kuralları öğrendim, nasıl daha iyi oynarım?

Kapı tutmak, blok kurmak ve ne zaman yarışa geçeceğini bilmek bir sonraki adımdır. Bunları Tavla stratejileri yazımızda olasılık tablolarıyla anlattık.